:: Yazılar : Nazım Hikmet ::

Yine Sana Dair

Sende, ben,
Kutba giden bir geminin sergüzeştini,
Sende, ben,
Kumarbaz macerasını keşiflerin,
Sende uzaklığı,
Sende, ben, imkansızlığı seviyorum.
Güneşli bir ormana dalar gibi
Dalmak gözlerine ve kan ter içinde,
Aç ve öfkeli,
Ve bir avcı istilasıyla etini dişlemek senin.
Sende, ben,
İmkansızlığı seviyorum,
Fakat asla ümitsizliği değil....
Yukarı

Ve Kadınlar

Ve kadınlar,
Bizim kadınlarımız:
Korkunç ve mübarek elleri,
İnce, küçük çeneleri, kocaman gözleriyle
Anamız, avradımız, yarimiz
Ve sanki hiç yaşamamış gibi ölen
Ve soframızdaki yeri
Öküzümüzden sonra gelen
Ve dağlara kaçırıp uğrunda hapis yattığımız
Ve ekinde, tütünde, odunda ve pazardaki
Ve karasabana koşulan
Ve ağıllarda
Işıltısında yere saplı bıçakların
Oynak, ağır kalçaları ve zilleriyle bizim olan
Kadınlar,
Bizim kadınlarımız
Yukarı

Herkes Gibisin

Gönlümle başbaşa düşündüm demin
Artık bir sihirsiz nefes gibisin
Şimdi ta içinde bomboş kalbimin
Akisleri sönen fener gibisin

Maziye karışıp sevda yeminim
Bir anda unuttum seni eminim
Kalbimden kalbine yok bile kinim
Bence artık sen de herkes gibisin...
Yukarı

Kaçak

Tanıyorum onu ben
O sağlığında bir kaçaktı
Ve kurşuna dizilmeseydi eğer
Daha yıllarca yaşayacaktı

Tanıyorum onu ben
O kaçtı Aduva'da cepheden
Kaçtı, yangından kaçan bir hayvan gibi
Ne bir fikir, ne bir dava, ne bir hak için kaçtı,
Sadece ölmemek, yaşamak için

Ölümü bilmiyordu,
Ne Hamlet'i okumuştu
Ne Dante'den bir şiir
Ve yoktu en ufak fikri kitapların muamması ölüme dair
O ölümden değil ölmekten korkuyordu

Ve bu ölmemek sadece yaşamak isteyen kaçak
Bir sabah
Bir çiçek
Bir dalda açarken
Dizildi kurşuna
Yukarı

Davet

Dörtnala gelip Uzak Asya'dan
Akdenize bir kısrak başı gibi uzanan
Bu memleket bizim!

Bilekler kan içinde, dişler kenetli
Ayaklar çıplak
Ve ipek bir halıya benzeyen toprak
Bu cehennem, bu cennet bizim!
Kapansın el kapıları bir daha açılmasın
Yok edin insanın insana kulluğunu
Bu davet bizim!

Yaşamak bir ağaç gibi tek ve hür
Ve bir orman gibi kardeşçesine
Bu hasret bizim!
Yukarı

Mavi Gözlü Dev

O mavi gözlü bir devdi
Minnacık bir kadını sevdi
Kadının hayali minnacık bir evdi
Bahçesinde ebruli hanımeli açan bir ev

Bir dev gibi seviyordu dev
Ve elleri öyle büyük işler için hazırlanmıştı ki devin
Yapamazdı yapısını, çalamazdı kapısını
Bahçesinde ebruli hanımeli açan evin

O mavi gözlü bir devdi
Minnacık bir kadın sevdi
Mini minnacıktı kadın
Rahata açıktı kadın, yoruldu devin büyük yolunda
Ve elveda! deyip mavi gözlü deve
Girdi zengin bir cücenin kolunda
Bahçesinde ebruli hanımeli açan eve

Şimdi anlıyor ki mavi gözlü dev
Dev gibi sevgilere mezar bile olamaz
Bahçesinde ebruli hanımeli açan ev...
Yukarı

Kerem Gibi

Hava kurşun gibi ağır
Bağır, bağır, bağırıyorum
Koşun kurşun eritmeye çağırıyorum
O diyor ki bana
Sen kendi sesinle kül olursun
Kerem gibi yana yana
Deeert çok, hemdeert yok
Yüreklerin, kulakları sağır
Hava kurşun gibi ağır
Ben diyorum ki ona
Kül olayım kerem gibi yana yana
Ben yanmasam, sen yanmasan, biz yanmasak
Nasıl çıkar karanlıklar aydınlığa
Hava toprak gibi gebe
Hava kurşun gibi ağır
Bağır, bağır, bağır, bağırıyorum
Koşun kurşun eritmeye çağırıyorum
Yukarı

Memleketimi Seviyorum

Memleketimi seviyorum
Çınarlarında kolan vurdum, hapishanelerinde yattım
Hiçbir şey gidermez iç sıkıntımı
Memleketimin şarkıları ve tütünü gibi!

Memleketim
Bedreddin, Sinan, Yunus Emre ve Sakarya
Kurşun kubbeler ve fabrika bacaları
Benim o kendi kendimden bile gizleyerek
Sarkık bıyıkları altından gülen halkımın eseridir!

Memleketim
Memleketim ne kadar geniş
Dolaşmakla bitmez tükenmez gibi geliyor insana
Edirne, İzmir, Ulukışla, Maraş, Trabzon, Erzurum
Erzurum yaylasını yalnız türkülerinden tanıyorum
Ve güneye
Pamuk işleyenlere gitmek için
Toroslardan bir kere olsun geçemedim diye utanıyorum!

Memleketim
Develer, tren, Ford arabaları ve hasta eşekler
Kavak, söğüt ve kırmızı toprak!

Memleketim.
Çam ormanlarını, en tatlı suları ve dağ başı göllerini seven alabalık
Ve onun yarım kiloluğu
Pulsuz gümüş derisinde kızıltılarla
Bolu'nun Abant gölünde yüzer!

Memleketim
Ankara ovasında keçiler
Kumral, ipekli, uzun kürklerin parıldaması
Yağlı, ağır fındığı Giresun'un
Al yanakları mis gibi kokan Amasya Elması
Zeytin, incir, kavun ve renk renk salkım salkım üzümler
Ve sonra kara saban
Ve sonra kara sığır
Ve sonra ileri, güzel, iyi
Her şeyi
Hayran bir çocuk sevinci ile kabule hazır
Çalışkan, namuslu, yiğit insanlarım
Yarı aç, yarı tok, yarı esir!
Yukarı

Dünyanın En Tuhaf Mahluku

Akrep gibisin kardeşim,
Korkak bir karanlık içindesin akrep gibi,
Serçe gibisin kardeşim,
Serçenin telaşı içindesin.
Midye gibisin kardeşim,
Midye gibi kapalı rahat.
Ve sönmüş bir yanardağ ağzı gibi korkunçsun, kardeşim.
Bir değil,
Beş değil,
Yüz milyonlarlasın maalesef.
Koyun gibisin kardeşim,
Gocuklu celep kaldırınca sopasını
Sürüye katılıverirsin hemen
Ve adeta mağrur, koşarsın salhaneye.
Dünyanın en tuhaf mahlukusun yani,
Hani şu derya içre olup
Deryayı bilmiyen balıktan da tuhaf.
Ve bu dünyada, bu zulüm
Senin sayende.
Ve açsak, yorgunsak, alkan içindeysek eğer
Ve hala şarabımızı vermek için üzüm gibi eziliyorsak
Kabahat senin,
-demeğe de dilim varmıyor ama-
Kabahatın çoğu senin, canım kardeşim
Yukarı

Asya Afrika Yazarlarına

Kardeşlerim bakmayın sarı saçlı olduğuma ben Asyalıyım
Bakmayın mavi gözlü olduğuma ben Afrikalıyım
Ağaçlar kendi dibinde gölge vermez benim orda
Sizin ordakiler gibi tıpkı
Benim orda arslanın ağzındadır ekmek
Ejderler yatar başında çeşmelerin
Ve ölünür benim orda ellisine basılmadan
Sizin ordaki gibi tıpkı
Bakmayın sarı saçlı olduğuma
Ben Asyalıyım
Bakmayın mavi gözlü olduğuma ben Afrikalıyım

Okuyup yazma bilmez yüzde sekseni benimkilerin
Şiirler gezer ağızdan ağıza türküleşerek
Şiirler bayraklaşabilir benim orda
Sizin ordaki gibi kardeşlerim
Sıska öküzün yanına koşulup şiirlerimiz
Toprağı sürebilmeli
Pirinç tarlalarında bataklığa girebilmeli
Dizlerine kadar bütün soruları sorabilmeli
Bütün ışıkları derebilmeli
Yol başlarında durabilmeli
Kilometre taşları gibi şiirlerimiz
Yaklaşan düşmanı herkesten önce görebilmeli
Çengelde tamtamlara vurabilmeli
Ve yeryüzünde tek esir yurt tek esir insan
Gökyüzünde atomlu tek bulut kalmayıncaya kadarMalı mülkü aklı fikri canı neyi varsa verebilmeli
Yukarı

Öğütler

Dünyadan, memleketinden, insandan

Umudun kesik değil diye

Ya ipe çekilirsin ya atılırsın içeriye

Yatarsın on yıl, on beş yıl

Daha da yatacağından başka

Sallansaydım bir bayrak gibi ipin ucunda keşke demiyeceksin

Yaşamakta ayak direteceksin

Belki bahtiyarlık değildir artık

Boynunun borcudur fakat, düşmana inat bir gün fazla yaşamak

İçeride bir tarafınla yapayalnız kalabilirsin

Kuyunun dibindeki taş gibi

Fakat öbür yanın

Dünyanın kalabalığına öyle bir karışmalı ki

Sen ürpermelisin içeride

Dışarıda kırk günlük yolda yaprak kımıldasa

İçeride mektup beklemek, yanık türküler söylemek

Bir de gözlerini tavana dikip sabahlamak

Tatlıdır, ama tehlikelidir.

Unut yaşını, koru kendini bitten

Bir de bahar akşamlarından

Bir de ekmeği son lokmasına dek yemeği

Bir de ağız dolusu gülmeyi

Unutma hiç bir zaman

Bir de kimbilir, sevdiğin kadın seni sevmez olur

Ufak iş deme, yemyeşil bir dal kırılmış gibi gelir içerideki adama

İçeride, gülü bülbülü düşünmek fena

Dağları deryaları düşünmek iyi

Durup dinlenmeden okumayı yazmayı

Bir de dokumacılığı tavsiye ederim sana

Bir de ayna dökmeyi

Velhasıl

İçeride on yıl

On beş yıl, daha da fazlası hatta

Geçirilmez değil, geçirilir

Kararmasın yeter ki sol memenin altındaki cevahir

İlki, yetmiş altı gün

Sessiz düşmanlığında üstüme kapanan kapının

Sonra, saç bir geminin baş altında yedi hafta

Lakin yenilmedik

kafam, ikinci bir insandı yanımda

Çoğunun yüzünü unuttum büsbütün

Yalnız, çok ince, çok uzun bir burundur aklımda kalan

Halbuki kaç kere karşıma oturup dizildiler

Bir tek kaygıları vardı

Hakkımda hüküm okunurken heybetli olmak değildiler
Yukarı

Karlı Kayın Ormanında

Karlı kayın ormanında

Yürüyorum geceleyin

Efkarlıyım efkarlı

Elini ver, nerde elin?

Ay ışığı renginde kar

Gece çizmelerim ağır

İçimde söylenen türkü

Beni nereye çağırır?

Memleket mi, yıldızlar mı

Gençliğim mi daha uzak

Kayınlar arasında

Bir pencere, sarı sıcak

Ben oradan geçerken biri

Amca dese gir içeri

Girip yerden selamlasam

Hane içindekileri

Eski takvim hesabıyla

Bu sabah başladı bahar

Geri geldi memedime

Yolladığım oyuncaklar

Kurulmamış zembereği

Küskün duruyor kamyonet

Yüzdüremedi leğende

Beyaz kotrasını memet

Kar temiz, kar kabarık

Yürüyorum yumuşacık

Dün gece on bir buçukta

Ölmüş Berut, tanışırdık

Bende boz bir halısı var

Bir de kitabı, imzalı

Elden ele geçer kitap

Daha yüzyıl yaşar halı

Yedi tepeli şehirde

Bıraktım gonca gülümü

Ne ölümden korkmak ayıp

Ne de düşünmek ölümü

En acayip gücümüzdür

Kahramanlıktır yaşamak

Öleceğimizi bilip

Öleceğimizi mutlak

Memleket mi daha uzak

Gençliğim mi, yıldızlar mı

Bayramoğlu, Bayramoğlu

Ölümden öte köy var mı?

Geceleyin karlı kayın

Ormanında yürüyorum

Karanlıktan etrafımı

Gündüz gibi görüyorum

Şimdi şurdan saptım mıydı

Şose, tren yolu, ova

Yirmi beş kilometreden

Pırıl pırıldır Moskova
Yukarı

Otobiyografi

1902'de doğdum

Doğduğum şehre dönmedim bir daha

Geriye dönmeyi sevmem

Üç yaşımda Halep'te paşa torunluğu ettim

On dokuzumda Moskova'da Komünist Üniversite Öğrenciliği

Kırk dokuzumda yine Moskova'da Tseka-Parti konukluğu

Ve on dördümden beri şairlik ederim

Kimi insan otların, kimi insan balıkların çeşidini bilir

Ben ayrılıkların

Kimi insan ezbere sayar yıldızların adını

Ben hasretlerin

Hapislerde de yattım, büyük otellerde de

Açlık çektim açlık grevi içinde ve tatmadığım yemek yok gibidir

Otuzumda asılmamı istediler

Kırk sekizimde Barış Madalyasının bana verilmesini

Verdiler de

Otuz altımda yarım yılda geçtim dört metre kare betonu

Elli dokuzumda on sekiz saatte uçtum Prag'dan Havana'ya

Lenin'i görmedim nöbet tuttum tabutunun başında 1924'de

961'de ziyaret ettiğim anıtkabiri kitaplarıdır

Partimden koparmağa yeltendiler beni

Sökmedi

Yıkılan putların altında da ezilmedim

951'de bir denizde genç bir arkadaşla yürüdüm üstüne ölümün

952'de çatlak bir yürekle dört ay sırtüstü bekledim ölümü

Sevdiğim kadınları deli gibi kıskandım

Şu kadarcık haset etmedim Şarlo'ya bile

Aldattım kadınlarımı

Konuşmadım arkasından dostlarımın

İçtim ama akşamcı olmadım

Hep alnımın teriyle çıkardım ekmek paramı ne mutlu bana

Başkasının hesabına utandım yalan söyledim

Yalan söyledim başkasını üzmemek için

Ama durup dururken de yalan söyledim

Bindim trene, uçağa, otomobile

Çoğunluk binemiyor

Operaya gittim

Çoğunluk gidemiyor adını bile duymamış operanın

Çoğunluğun gittiği kimi yerlere de ben gitmedim 1921'den beri

Camiye, kiliseye, tapınağa, havraya, büyücüye

Ama kahve falıma baktırdığım oldu

Yazılarım otuz kırk dilde basılır

Türkiye'mde Türkçe'mle yasak

Kansere yakalanmadım daha

Yakalanmam da şart değil

Başbakan filan olacağım yok

Meraklısı da değilim bu işin

Bir de harbe girmedim

Sığınaklara da inmedim gece yarıları

Yollara da düşmedim pike yapan uçakların altında

Ama sevdalandım altmışıma yakın

Sözün kısası yoldaşlar

Bugün Berlin'de kederden gebermekte olsam da

İnsanca yaşadım diyebilirim

Ve daha ne kadar yaşarım

Başımdan neler geçer daha

Kimbilir...

Seviyorum Seni

Seviyorum seni
ekmeği tuza banıp yer gibi
Geceleyin ateşler içinde uyanarak
ağzımı dayayıp musluğa su içer gibi
Ağır posta paketini
neyin nesi belirsiz
telaşlı, sevinçli, kuşkulu açar gibi
Seviyorum seni
denizi ilk defa uçakla geçer gibi
İstanbul'da yumuşacık kararırken ortalık
içimde kımıldayan birşeyler gibi
Seviyorum seni
Yaşıyoruz çok şükür der gibi.